Stres ve İnsan
Modern dünyamızın insanlarının en aşina olduğu ve sıklıkla bir mücadele içerisinde olduğu stres, gündelik hayatımızla birebir entegre bir şekilde yaşantımıza dahil olmaktadır. Kimi zaman bizi ve günümüzü zora sokan kimi zamanda bizi harekete geçiren stres, neredeyse hayatımızın her noktasında bize eşlik etmektedir. Hissedilen stres hali bireylere gündelik işleri ve sorumlulukları için bir uyarıcı niteliğindedir. Bu stresi üzerinde hisseden birey doğrudan harekete geçer ve gerekli aksiyonları alarak görevini tamamlar. Bu görevin yerine getirilmesiyle stres ortadan kalkar ve bu tür stres durumlarını pozitif stres olarak isimlendiririz. Bu verdiğimiz örnek stresin bizim hayatımız için işlevsel olduğu durumu anlatmaktadır.
Stres hali her zaman bizim işimize yarayan ve gündelik işlerimizi kolaylaştıran bir uyarıcı değildir ve bazı noktalarda da işleri zora soktuğu zamanlar mevcuttur. Bu yazımızda bu tür zorlu zamanlar da stresle nasıl baş edebiliriz sorunun ele alacağız. Zorlu koşullarda hissettiğimiz bu stres halini iyi bir şekilde yönetemezsek her stresle karşılaştığımız durum bizim için katlanılamaz bir hal alır. Sağlıklı bir yaşam ve ruh hali için mutlaka stresle baş etmeyi ve stresi iyi bir şekilde yönetmeyi öğrenmeliyiz. Bu stresle baş edebilmek için online danışmanlık ve online psikolog gibi çeşitli danışmanlık seçeneklerinden faydalanarak bu durumu daha kontrol edilebilir bir hale getirebiliriz.
Stres Yönetimi
Stresi tecrübe etmek ve strese tepki vermek için tasarlanmış ve bu perspektifte evrimleşmiş olan insan beyni ve vücudu, belirli değişiklikler ve uyarıcılar karşısında hem fiziksel hem psikolojik tepkiler üretmektedir. Vücudumuzun ürettiği bu tepkileri doğru bir şekilde yönetebilmek için bazen gerekli yeterliliklere sahip olamayabiliriz. Bu noktada online danışmanlık gibi profesyonel bir online psikologdan destek alarak stres yönetimi hakkında daha fazla bilgi sahibi olabilir, bu durum için gerekli yeterlilikleri öğrenip kendimizi bu konuda geliştirebiliriz. Stres yönetimi için Eskişehir psikolog gibi hizmetleri doğru bir şekilde değerlendirerek bu durumdan faydalanabiliriz.
Stres yönetimi, bireyin hayatındaki uyaranlar karşısında daha yapıcı olmasını, strese karşı gösterdiği reaksiyonları daha sistematik ve mantıklı bir hale getirmeyi, hayatın kontrolünü kendi eline alıp kendi hayatı için daha motive olmasını amaçlar. Birey, online danışmanlık ile kendisinin negatif ve pozitif taraflarını daha iyi tanıyarak belirli zor koşullar karşısında bu pozitif yeteneklerini stres yaratan durumlar karşısında nasıl yapıcı bir şekilde kullanabileceğini öğrenme fırsatı yakalar. Kişi, kazandığı farkındalık sayesinde artık kendi hayatında daha kontrol sahibi olur. Bu noktadan sonra artık zamanlı veya zamansız bir şekilde gelen stresörlere karşı daha hazırlıklı ve dayanıklı bir mantalitededir. Online danışmanlık eşliğinde elde edilen tüm bu kazanımlar sayesinde bireyin hayatı daha kontrollü ve sağlıklıdır.
Stresin Fiziksel Belirtileri
- Nefes alış hızında ve kalp ritminde artış
- Ani terlemeler ve vücut ısısında artış
- Durdurulamayan el ve ayak titremesi
- Yutkunma da zorluk çekmek, susamak
- Vücudun sürekli gergin olması
- Zayıf bağışıklık sistemi
- Fazla yeme ya da az yeme
- Yorgunluk ve halsizlik
- Uyku problemleri
Stresin Psikolojik Belirtileri
- Sürekli endişe ve huzursuzluk hali
- Gün içerisinde fazla sinirli veya çok tepkisiz olmak
- Kafa karışıklığı ve organizasyon sorunu yaşamak
- Stres kaynaklı kısa süreli unutkanlıklar
- Gün içerisinde dalgın olmak
- Sağlıklı düşünme ve algılamada sorun yaşamak
Stres Yönetimi Nasıl Yapılır?
Stres, çok temel bir duygusal durum olduğundan ve her insanın zaman zaman bu duyguyla baş etmeye çalıştığından dolayı kişiden kişiye değişen birçok stresle baş edebilme stratejileri vardır. Stresle bir şekilde mücadele edebiliriz ve bu mücadelenin kazananı da biz olabiliriz fakat elde ettiğimiz bu zaferin ne kadar sağlıklı olup olmadığı da tartışma konusudur. Örnek vermek gerekirse, yeni bir iş kurma sürecindeyiz ve yoğun bir şekilde stres ve baskı altındayız. Bu stresle baş edebilmek için yoğun bir şekilde alkol ve sigaraya yönelebiliriz. Bu stresli dönemi alkol ve sigara gibi yatıştırıcılarla başarıyla tamamlayabiliriz fakat bu başaranın arkasında zarar görmüş bir beden bırakabiliriz. O sebeple stresle mücadele etmek ve bu mücadelenin sonunda başarılı olmak demek tam anlamıyla bir başarı olmayabilir. Stresle mücadele de tam anlamıyla sağlıklı bir zafer kazmak için profesyonel bir online danışmanlık ve online psikolog desteklerinin yanı sıra şunları yapabiliriz:
- Stresle baş etmek için en önemli kriterlerden birincisi, bu stres üzerinde ne kadar kontrol sahibi olduğumuzdur. Hayatımızda kontrol edilemeyen bazı durumlar olduğunu ve bu kontrol edilemezlik halinin hayatın bir gerçeği olduğunu kabul etmek gerekir. Bu farkındalık için online danışmanlık seçeneklerinden faydalanarak bir online psikolog eşliğinde bu kontrol mekanizmasını daha iyi anlama fırsatı yakalayabiliriz.
- Düzenli olarak yapılan fiziksel aktivite ve spor stres atmanın en temel araçlarından birisidir. Egzersiz ile birlikte salgılanan endorfin gibi çeşitli hormonlar vücut gerginliğimizi azaltarak bizi daha mutlu ruh haline sokar. Egzersiz aynı zamanda kortizol gibi stres hormonlarının azalmasına sebep olarak bizi daha sakin ve keyifli bir hale getirir.
- Belirli durumlar karşısında sosyal destek almak ve beklemek insan olmanın yapı taşlarındandır. Sosyal bir canlı olan insanoğlu zor dönemlerde çevresinde bir destek grubu arzulayabilir. Aldığımız bu sosyal destek bize yalnız olmadığımızı hissettirerek stres karşısında tıkandığımız noktalarda bize yol gösterici olabilir.
- Stresle baş edebilmenin bir başka yolu ise hem fiziksel hem psikolojik sağlıktan geçmektedir. Fiziksel olarak ne kadar iyi durumda olursak aynı şekilde stres durumları için mental olarak daha dayanıklı bir halde oluruz. Dengeli ve düzgün beslenme, yeterli uyku, kişisel bakım gibi fiziksel etkenler stres yönetiminde gözden kaçırılan noktalardır. Hem psikolojik hem fiziksel olarak sağlıklı ve yeterli oluşumuz bilinmezlikler karşısında nasıl bir pozisyon alacağımızı belirleyen önemli hususlardandır.

Psikolog Ethem Tozbay
Mersin Üniversitesi Psikoloji bölümü mezunu olan Ethem Tozbay, Bilişsel Davranışçı Danışmanlık (BDT) ekolüyle kaygı bozuklukları, depresyon ve ilişki sorunları alanlarında online psikolojik destek sunmaktadır. TPD (Türk Psikologlar Derneği) üyesidir ve kanıta dayalı bilimsel yöntemleri danışanlarına uygular.
