Travma Nedir?
Travma bireyin psikolojik, fiziksel ve duygusal bütünlüğünü tehlikeye sokan, beklenmedik bir şekilde ve bireyin kontrolü dışında gerçekleşerek derin bir etki bırakan ve önemli derecede strese maruz kalınması sonucunda ortaya çıkan bir durumdur. Travmatik olaylar sonucunda ortaya çıkan travma, kişiden kişiye göre farklı tanımlamalar içermektedir. Çünkü bizi çok etkileyerek bir travmaya sebebiyet vererek ciddi etkiler bırakabilen herhangi bir olay başka birisi için çok travmatik olmayabilir. Birçok farklı nedenlerle ortaya çıkabilecek olan travmayı bu yazımız altında iki başlık altında toplayarak sizlere aktarıyor olacağız. Fiziksel ve psikolojik (duygusal) travma.
Fiziksel Travma
Fiziksel travma; kaza, yaralanma ve doğal afetler gibi daha çok somut etkenlerin sebep olduğu durumlar sonucunda ortaya çıkan bir travma türüdür. Fiziksel saldırılar, doku zedelenmeleri ve şiddetli yaralanmalar, sporcu sakatlıkları, doğal afet sonucu yaralanmalar gibi dışsal bir uyarıcının vücutta yarattığı ani ve şiddetli durumlar fiziksel tramvayı oluşturmaktadır. Bu tür travmalar hızlı ve doğru bir tıbbi müdahale gerektirirken aynı zamanda bireyin uzun süreli destek ve rehabilitasyon sürecine dahil olmasını da neden olabilir.
Psikolojik (Duygusal) Travma
Psikolojik travmaların temelinde yaşanan duygusal kaynaklı olaylar yer almaktadır. Bu travma türü bireyin duygusal ve zihinsel dengesini şiddetli ve ani bir şekilde derinden etkiler. Fiziksel travmalar ile psikolojik travmalar karşılıklı etkileşim halindedir. Yaşadığımız bir fiziksel travma sonucunda psikolojik travmalar da ortaya çıkabilmektedir. Bu durumu örnekleyecek olursak, içerisinde bulunduğumuz bir doğal afet aslında fiziksel travma olarak bilinmektedir fakat bu fiziksel travmanın psikolojik olarak ciddi bedelleri vardır. Fiziksel travmanın sonucu olarak ortaya çıkan bu bedel aslında psikolojik bir travmadır. Bu iki travma türünü iyi bir şekilde ayırt edebilmek için online danışmanlık desteğinden faydalanarak bir online psikolog eşliğine bu sürecin aslında bizim için ne anlama geldiğini daha doğru bir zeminde anlamlandırabiliriz. Psikolojik travmalara sebebiyet veren olay ve durumları sıralayacak olursak:
- Aileden veya yakın çevreden birisini kaybetmek
- Partner ile olan ilişkinin sonlanması
- Yaş fark etmeksizin fiziksel veya duygusal istismar
- İş hayatında yaşanılan mobbing
- Gündelik hayatta yaşanılan ekonomik sorunlar
- Yakın çevreyle veya partnerle yaşanılan ilişki sorunları
- Cinsel taciz, tecavüz
- Fiziksel travma sonucu ortaya çıkan duygusal sorunlar
Yukarıdaki kısımda üzerinde durduğumuz her iki travma türünde de bireyler hem duygusal hem de fiziksel olarak ciddi sorunlar yaşayabilmektedir. Bireyin bu travma sonucunda kendisini içeresinde bulduğu psikolojik sürecin asıl ismi Travma Sonrası Stres Bozukluğudur. Bu sürecin isminin doğru bir şekilde konulması ise yine online psikolog eşliğinde yürütülen online görüşmelerle mümkündür. Değerlendirme ve destek süreci için Eskişehir Psikolog göz önünde bulundurulması gereken bir alternatiftir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), ölüm tehdidi veya ölüme tanıklık etmek, doğal afet, şiddete maruz kalmak (fiziksel/duygusal), ağır yaralanma gibi bireyin fiziksel bütünlüğünü travmatize eden herhangi bir olaya doğrudan veya dolaylı bir şekilde tanıklık etmenin sonucunda ortaya çıkabilen, özgül semptomlarla var olan bir rahatsızlık olarak karşımıza çıkmaktadır. Travma sonrası stres bozukluğunun mevcut semptomlarının üç aydan kısa sürmesi ‘akut’, daha uzun sürmesi durumunda ise ‘kronik’ olarak adlandırılmasına neden olur.
Normal şartlar altında bireylerin yaşadıkları travmatize edici olaylarda insan zihni belirli bir süre boyunca zorlanma yaşar. Psikolojik yeterliliğimiz ve diğer sorun çözme becerilerimiz sayesinde bu travmatik olaylardan hem zihinsel hem fiziksel olarak en az hasarla ayrılmayı başarabiliriz. Fakat bu durumun tam tersi olduğunda yani bu zorlanmalar uzun süre devam ettiğinde ve herhangi bir çözüm bulmadığımızda yaşam kalitemiz de ciddi düşüler meydana gelir. Bu tür dönüm noktalarında online danışmanlık seçeneğini kullanarak online psikolog desteği alabiliriz. Travmaya maruz kalan bireylerde olayın üzerinden uzun zaman geçmesine rağmen sanki olay sürekli yeniden oluyormuş gibi hissederek panik ve korku hissi yaşayabilir. Bu tür yineleyici duygular ile birlikte ruhsal dengemiz, gündelik yaşantımız, sosyal ilişkilerimiz sıkıntıya uğrar. Bunun gibi durumlarda bir seçenek olarak karşımıza çıkan online danışmanlık ve online psikolog, bunun gibi yıpratıcı durumlarla mücadele için iyi bir alternatif olarak karşımıza çıkar.
Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?
Travma sonrası stres bozukluğunun belirtileri daha çok travmatize edici bir olaydan sonraki ilk bir ay içerisinde başlasa da bazı durumlarda TSSB belirtileri yaşanan olaydan yıllar sonra da ortaya çıkabilmektedir. Aşağıdaki kısımda sizinle paylaştığımız belirtilere maruz kalmanız durumunda en kısa zamanda Eskişehir psikolog seçeneklerini değerlendirerek bir online psikologla iletişime geçerek online danışmanlık desteği alabilirsiniz. Yaşanan bu belirtileri inceleyecek olursak:
Yeniden yaşama:
Bir diğer ismiyle flashback dediğimiz bu semptom, daha çok geceleri kâbus olarak ya da gündüz vakitlerinde olayın kapsamlı bir şekilde düşünülmesiyle ayrıntıların hatırlanması olarak yaşanmaktadır. Bu durumda kişi olayı adeta yeniden yaşar ve olay anındaki sesleri duyup görüntüleri tekrardan gördüğünü hisseder. Bu tabloya sürekli tekrarlanan kabuslar ve bireyin kendisini suçlayıcı söylemleri eşlik eder. Bu gibi acil belirtilerin olduğu durumlarda en hızlı çözüm olarak online danışmanlığa başvurulabilir. Online psikolog eşliğinde kişinin bu belirtileri hafifletilmeye çalışılır. Travmaya maruz kalan kişiler çoğunlukla olay anının en başına dönerek olayın nasıl gerçekleştiğini hayal eder ve aslında bu durumun kendisinin bir ihmali sonucunda olduğunu, bu duruma bir noktada engel olabilir miydim diyerek kendisini sorgular.
Kaçınma davranışları:
Birey, travmaya neden olan olay veya durumu hatırlatma potansiyeli olan yer, koku, renk, mekân gibi pek çok farklı nesneden uzak durmaya çalışması kaçınma davranışı olarak isimlendirilir. Yaşanılan bu olay kişi de ciddi bir üzüntü, korku ve panik durumuna sebep olduğu için olayı hatırlatma potansiyeli olan sohbetlerden, mekanlardan, nesnelerden sürekli olarak uzak durur.
Aşırı uyarılmışlık:
Duygusal ve fiziksel tramvaya maruz kalmış kişilerde aşırı uyarılmış hali sıklıkla gözlemlenen semptomlar arasındadır. Birey sürekli olarak kendisini tetikte hisseder ve bu tabloya bir huzursuzluk hali eşlik eder. Bu travmaya neden olan durumun tekrardan yaşanabileceğini düşünerek sürekli bir tehdit altında hissederek abartılı tedbirler alma davranışı gözlemlenir. Çevreden gelen yüksek ses veya ani hareketler, beklenmedik hızlı davranışlar kişiyi travmatize ederek mide bulantısı, sıçrama, kalp çarpıntısı, nefes darlığı, terleme gibi fiziksel semptomlara sebep olur.
Disosiyatif belirtiler:
Birey kendisini zamandan kopmuş hissederek zaman algısında bozulmalar yaşar. Sanki kendisini dışardan izliyormuş gibi bir hisse kapılır. Çoğunlukla bu tabloya, hissizlik, ilgi ve motivasyon kaybı, çevreye yabancılaşma gibi durumlar eşlik eder.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu Desteği: Online Danışmanlık
TSSB destek süreci, diğer yazılarımızda da sıklıkla dile getirdiğimiz gibi yaşanılan olayın şiddetine, belirtilerine ve bireyin sahip olduğu yaşam koşullarına, psikolojik ve fiziksel yeterliliklerine göre planlanmalıdır. Online danışmanlık sürecinin ana teması, travmatik anıların sebep olduğu yoğun ve karmaşık duygusal yükü azaltarak bireyi tekrardan gündelik hayat için daha uygun ve fonksiyonel bir hale getirmektir. TSSB bazı durumlarda acil müdahale gerektirebilmektedir. Bu gibi durumlarda online danışmanlık sayesinde hızlı ve etkili bir şekilde alanında profesyonel online psikologlar iletişim halinde olarak mevcut ruh halimiz için müdahalelerde bulunabiliriz. Travma sonrası stres bozukluğunun desteğinde Bilişsel Davranışçı Yaklaşım, EMDR, destekleyici danışmanlık, online danışmanlık ve profesyonel psikiyatrik destek gibi çeşitli yöntemler tercih edilmektedir.
Psikolog Ethem Tozbay
Mersin Üniversitesi Psikoloji bölümü mezunu olan Ethem Tozbay, Bilişsel Davranışçı Danışmanlık (BDT) ekolüyle kaygı bozuklukları, depresyon ve ilişki sorunları alanlarında online psikolojik destek sunmaktadır. TPD (Türk Psikologlar Derneği) üyesidir ve kanıta dayalı bilimsel yöntemleri danışanlarına uygular.